Międzynarodowa wymiana doświadczeń w RCGW S.A. Delegacja z Bułgarii poznawała tyskie rozwiązania

Jak zwiększać efektywność oczyszczalni, odzyskiwać energię i surowce, przygotowywać przedsiębiorstwa wodociągowe na nowe wymagania oraz skutecznie chronić infrastrukturę przemysłową przed cyberzagrożeniami? Między innymi o tych zagadnieniach rozmawiano 2 września 2026 roku podczas międzynarodowego spotkania w Regionalnym Centrum Gospodarki Wodno-Ściekowej S.A. w Tychach.

Wspólne wyzwania polskiej i bułgarskiej branży wodno-kanalizacyjnej

RCGW S.A. gościło delegację przedstawicieli bułgarskiej branży wodociągowo-kanalizacyjnej. W spotkaniu uczestniczyli również przedstawiciele ICSEC S.A. oraz Paweł Sikorski, Prezes Izby Gospodarczej „Wodociągi Polskie”.

Wizyta była okazją do porównania doświadczeń polskich i bułgarskich przedsiębiorstw oraz rozmowy o wyzwaniach stojących przed europejskim sektorem wodociągowo-kanalizacyjnym. Przedstawiciele Bulgarian Water Association zaprezentowali sposób organizacji gospodarki wodno-ściekowej w Bułgarii oraz najważniejsze problemy sektora.

Jednym z najbardziej znaczących wyzwań pozostaje stan infrastruktury i związane z nim bardzo wysokie straty wody. W zaprezentowanych materiałach wskazano, że mogą one przekraczać 60 proc. Problemem są również starzejące się sieci, duże potrzeby inwestycyjne, ograniczone możliwości finansowania oraz konieczność dostosowania przedsiębiorstw do kolejnych wymagań europejskich.

Tychy pokazały oczyszczalnię przyszłości

Doświadczenia RCGW przedstawił delegacji Zbigniew Gieleciak, Prezes Zarządu Regionalnego Centrum Gospodarki Wodno-Ściekowej S.A. Tyska oczyszczalnia jest przykładem odejścia od tradycyjnego myślenia o gospodarce ściekowej. Ścieki i odpady nie są tu traktowane wyłącznie jako problem wymagający unieszkodliwienia, lecz również jako źródło energii i surowców.

RCGW S.A. działa od 1996 roku, posiada ponad 400 km sieci kanalizacji sanitarnej oraz 40 przepompowni ścieków. Oczyszczalnia Ścieków Tychy ma możliwości technologiczne oczyszczania ponad 42 tys. m³ ścieków komunalnych na dobę. Spółka jest także inwestorem i eksploatatorem Wodnego Parku Tychy oraz producentem energii z odnawialnych źródeł.

Jednym z fundamentów tyskiego modelu jest gospodarka obiegu zamkniętego. Od 2009 roku RCGW S.A. rozwija proces kofermentacji, wykorzystując odpowiednio dobrane odpady biodegradowalne do zwiększania produkcji biogazu. Spółka prowadzi również własne badania nad możliwością wykorzystania kolejnych substratów.

Energia z biogazu dla oczyszczalni i Wodnego Parku

Biogaz wytwarzany w oczyszczalni zasila instalacje kogeneracyjne produkujące jednocześnie energię elektryczną i ciepło. W oczyszczalni i Wodnym Parku Tychy funkcjonuje łącznie sześć jednostek kogeneracyjnych o sumarycznej mocy elektrycznej 2,721 MW.

W 2025 roku produkcja biogazu wyniosła ok. 5,93 mln m³, a łączna produkcja energii elektrycznej i ciepła przekroczyła 31 tys. MWh. W najlepszych okresach samowystarczalność energetyczna tyskiej oczyszczalni osiągała około 210 proc. w stosunku do potrzeb oczyszczalni.

Szczególne zainteresowanie gości wzbudził model współpracy oczyszczalni z Wodnym Parkiem Tychy. Biogaz produkowany na oczyszczalni jest przesyłany do Wodnego Parku specjalnym gazociągiem o długości 6,2 km. Dzięki temu możliwe jest pokrycie 100 proc. zapotrzebowania obiektu na energię elektryczną i ciepło.

Nie tylko energia - także odzysk wody i surowców

RCGW wykorzystuje oczyszczone ścieki również jako wodę technologiczną. Wewnętrzna sieć wody szarej ma blisko 2,2 km, a jej wykorzystanie pozwala ograniczyć zużycie wody pitnej o ponad 260 tys. m³ rocznie.

Spółka rozwija również rozwiązania związane z odzyskiem i ponownym wykorzystaniem surowców. Wśród stosowanych praktyk znajdują się m.in. odzysk piasku z procesu oczyszczania, wykorzystanie wybranych odpadów przemysłowych w procesach technologicznych oraz odzysk substancji biogennych. Planowane kierunki obejmują również odzysk CO₂ z biogazu oraz dalszy rozwój technologii związanych z fosforem, azotem i produkcją nawozów.

Ideę tę dobrze oddaje przedstawiona podczas spotkania zasada: „Twój odpad moim produktem”.

Bio-Inwest - od praktyki do badań i wdrożeń

Kolejnym punktem wizyty było Centrum Innowacji i Wdrożeń Bio-Inwest. Goście poznali zaplecze badawczo-rozwojowe oraz prowadzone i planowane kierunki badań - od produkcji biogazu i biowodoru, przez odzysk i ponowne wykorzystanie wody, po analizę nowych zanieczyszczeń i emisji gazów cieplarnianych z procesów biologicznego oczyszczania ścieków.

Centrum dysponuje halami badawczymi z prototypami i modelami pilotażowymi oraz specjalistycznymi laboratoriami. Jednym z rozwijanych kierunków jest monitoring emisji podtlenku azotu N₂O oraz poszukiwanie metod ograniczania emisji N₂O i CO₂ z części biologicznej oczyszczalni.

Rozwój zaplecza B+R ma umożliwiać nie tylko prowadzenie badań, ale również tworzenie i testowanie rozwiązań, które mogą znaleźć praktyczne zastosowanie w gospodarce wodno-ściekowej.

Cyberbezpieczeństwo coraz ważniejsze dla infrastruktury komunalnej

Istotną część spotkania poświęcono bezpieczeństwu cyfrowemu infrastruktury przemysłowej. Zaprezentowano system firmy ICSEC S.A. wdrożony w RCGW S.A. do monitorowania komunikacji urządzeń i wykrywania nietypowych zachowań w sieci.

Rozwiązanie obejmuje m.in. infrastrukturę oczyszczalni, przepompowni oraz Wodnego Parku Tychy. Podczas prezentacji pokazano, dlaczego współczesne cyberbezpieczeństwo nie może ograniczać się wyłącznie do komputerów pracowników. Potencjalnym punktem wejścia do sieci mogą być również urządzenia automatyki, systemy sterowania, kamery, drukarki czy ładowarki samochodów elektrycznych.

Szczególne znaczenie mają segmentacja sieci, ograniczanie komunikacji pomiędzy urządzeniami, analiza ruchu w czasie rzeczywistym, wykonywanie kopii zapasowych oraz przygotowanie procedur reagowania na incydenty. W przypadku infrastruktury OT cyberatak może bowiem oznaczać nie tylko utratę danych, lecz także fizyczne zakłócenie procesów technologicznych.

Wiedza wymieniana w praktyce

Wizyta nie ograniczyła się do prezentacji. Delegacja została oprowadzona po Oczyszczalni Ścieków Tychy, laboratoriach Bio-Inwest oraz Wodnym Parku Tychy. Dzięki temu rozwiązania omawiane wcześniej podczas części konferencyjnej można było zobaczyć w praktyce.

Spotkanie pozwoliło skonfrontować doświadczenia polskiego i bułgarskiego sektora wodno-kanalizacyjnego oraz porozmawiać o problemach, które w najbliższych latach będą dotyczyły przedsiębiorstw w całej Europie: efektywności energetycznej, odzysku zasobów, modernizacji infrastruktury, nowych regulacji, badań i rozwoju oraz cyberbezpieczeństwa.

Dla RCGW S.A. była to jednocześnie możliwość zaprezentowania modelu, w którym oczyszczalnia przestaje być wyłącznie końcowym elementem systemu gospodarki ściekowej, a staje się producentem energii, źródłem surowców, zapleczem badawczym i jednym z elementów inteligentnej infrastruktury miasta. Model ten bardzo podobał się gościom z Bułgarii, którzy już podczas spotkania wyrazili chęć i potrzebę kontynuowania współpracy i wdrożenia u nich takich rozwiązań.